Thùy Linh dừng bước ở Vietnam Open trước tay vợt 19 tuổi Trung Quốc: trận thua được quyết định ở những điểm cuối ván

Khi bảng điện tử ván hai hiện 17-14 nghiêng về Nguyễn Thùy Linh, tiếng vỗ tay trên khán đài sân Nguyễn Du dồn dập theo từng pha cầu. Mười bốn điểm sau đó, tỷ số đổi thành 20-22. Xu Wen Jing thắng 8 trong 14 điểm cuối ván, trong đó hai cú đập chéo sân liên tiếp đưa cô từ thế bị dẫn 17-14 lên dẫn 18-17. Ván một còn lạnh hơn với tay vợt chủ nhà: Thùy Linh dẫn 16-14, rồi chỉ ghi thêm đúng một điểm trong khi đối thủ 19 tuổi ghi bảy điểm, khép ván 21-17. Cộng hai ván, Thùy Linh thắng 37 trong 80 điểm của trận, và rời Vietnam Open ngay vòng đầu.

Vietnam Open thuộc nhóm Super 100 trong hệ thống BWF World Tour, nơi điểm xếp hạng và tiền thưởng thấp hơn hẳn Super 300 hay Super 500. Đây là sân chơi mà các tay vợt trẻ và những người đang cần tích điểm thường chọn, còn nhóm top 20 hiếm khi góp mặt. Với Nguyễn Thùy Linh, đó là giải chủ nhà, nơi cô bước vào với tư cách trụ cột số một của Việt Nam và thứ hạng 32 thế giới. Với Xu Wen Jing, đó là một chặng trong lộ trình leo hạng của cựu vô địch đơn nữ trẻ thế giới, người vừa vô địch Indonesia Masters Super 100 mà không thua ván nào.

Khoảng cách trên bảng xếp hạng giữa hai người là 40 bậc. Khoảng cách trên sân, tính đến trước trận này, là hai trận thua liên tiếp của Thùy Linh trước cùng một đối thủ. Ở Korea Masters trước đó, Thùy Linh thua 10-21, 10-21, một trận mà cô gần như không tạo được tình huống kéo dài. Đến Vietnam Open, tỷ số là 17-21, 20-22.

Điều đáng chú ý nằm ở phần còn lại của buổi thi đấu. Nguyễn Tiến Minh, 43 tuổi, thua ngay vòng đầu sau khi phải vượt qua vòng loại. Hai kết quả trong cùng một ngày kể câu chuyện về chiều sâu lực lượng cầu lông Việt Nam nhiều hơn là về một trận thua đơn lẻ.

Đọc kỹ hai ván ở Vietnam Open, vũ khí của Xu Wen Jing hiện ra rõ hơn nhiều so với trận thua ở Korea Masters. Cô không duy trì sức ép liên tục bằng những pha cầu nặng. Cô tạo ra những khoảng tăng tốc ngắn, thường chỉ ba đến bốn điểm, đúng vào lúc trận đấu đang cân bằng nhất. Ở ván một, cô bị dẫn 16-14 rồi lấy bảy trong tám điểm tiếp theo. Ở ván hai, cô bị dẫn 17-14 rồi lật ngược thế trận và khép ván ở điểm số 22-20.

Điểm mấu chốt nằm ở thời điểm tung ra tốc độ, chứ không nằm ở tốc độ: Xu Wen Jing chọn đúng những pha cầu quyết định của ván đấu để bùng nổ, còn Nguyễn Thùy Linh chọn đúng chiến thuật nhưng chọn sai thời điểm chốt điểm.

Chiến thuật của Thùy Linh không hề bị động. Cô kéo được đối thủ vào những pha cầu dài, gỡ từ 8-13 thành 13-13 trong ván hai, rồi dùng những cú cầu rơi chính xác để mở khoảng cách lên 17-14. Đó là dấu hiệu cho thấy cô đã đọc được lối đánh nhanh và mạnh của đối phương, đã có phương án, đã có thời điểm nó phát huy tác dụng.

Phần bị mất nằm ở khúc cuối. Những lỗi giao cầu ở giai đoạn nhạy cảm, những lựa chọn cú đánh ở quanh mốc 18-18 và 20-20, những pha cầu bị đưa vào thế phải chạy trước khi kịp tổ chức lại nhịp. Ở ván hai, sau khi gỡ 8-13, Thùy Linh để đối thủ lấy lại nhịp đúng vào lúc cô vừa có lợi thế tâm lý lớn nhất.

Cũng phải nói về khả năng phòng ngự của Xu Wen Jing. Cô hấp thụ được các đợt lên cầu của Thùy Linh, chịu được những pha cầu dài và chỉ tăng tốc khi đã thoát khỏi thế bị động. Lối chơi ăn miếng trả miếng của cô bị giới phân tích đánh giá thấp ở khoản này.

Cần nói rõ về giới hạn của dữ liệu. Trận đấu không có thống kê tốc độ đập cầu, không có số lỗi tự đánh hỏng, không có độ dài trung bình của các pha cầu. Mọi kết luận về phong cách đều dựa trên tỷ số và trình tự điểm. Với một mẫu nhỏ như vậy, việc gọi Xu Wen Jing là ứng viên nhóm đầu thế giới là bước nhảy quá xa, bởi cô chưa có trận nào đối đầu với nhóm 10 tay vợt dẫn đầu và chưa được kiểm chứng ở các giải Super 500, 750 hay 1000.

Trong hơn ba mươi năm theo dõi cầu lông, tôi để ý một điều lặp lại: các tay vợt bị đánh giá thấp thường không thắng bằng những pha cầu đẹp, họ thắng bằng việc chọn đúng khoảnh khắc để dốc toàn lực. Xu Wen Jing nằm trong nhóm đó, nhưng cô mới chỉ chứng minh điều ấy ở một sân đấu nhóm thấp.

Cách đặt vấn đề về một kết quả bất ngờ ở Vietnam Open bỏ qua một thực tế của hệ thống giải: Super 100 là nơi các tay vợt trẻ đánh bại các tay vợt lớn tuổi khi thế trận thể lực nghiêng về phía họ. Thứ hạng 32 so với 72 phản ánh lịch thi đấu, điểm bảo vệ và lựa chọn giải đấu nhiều hơn là phản ánh khoảng cách trình độ thuần túy. Một tay vợt 19 tuổi với nền tảng đào tạo bài bản, từng vô địch trẻ thế giới, có thể thắng một tay vợt hạng 32 ở sân chơi này mà không hề tạo ra một cú sốc nào về mặt chuyên môn.

Ở chiều ngược lại, cũng không nên thổi phồng Xu Wen Jing. Một chức vô địch Super 100 không thua ván nào, cộng hai trận thắng trước một đối thủ, là mẫu dữ liệu tốt cho thấy cô hơn thứ hạng hiện tại. Nhưng đó vẫn là một mẫu nhỏ, chưa có dữ liệu về khả năng chịu đựng những pha cầu dài qua cả một nhánh đấu lớn, chưa có dữ liệu về thể lực khi phải đánh bốn, năm trận trong một tuần.

Nút thắt chuyên môn đáng lo hơn nằm ở phía Thùy Linh. Hai lần gặp cùng một đối thủ, hai lần để trận đấu trôi đi ở những điểm cuối. Trận thứ nhất là thua toàn diện; trận thứ hai là suýt thắng. Mẫu hình ấy gợi ý một vấn đề trong quản lý điểm số ở giai đoạn quyết định, chứ không thuần túy là vấn đề đối đầu phong cách. Nhưng với hai trận, kết luận ấy chưa đủ chắc để khẳng định.

Áp lực sân nhà cũng cần được nhìn đúng mức. Khán đài vỗ tay khi Thùy Linh dẫn điểm vừa nâng động lực vừa làm tăng căng thẳng, và ở những pha cầu quyết định, phần tăng căng thẳng thường lộ ra trước tiên.

Sân cầu là nơi sự trẻ trung và sự khôn ngoan đối thoại trực tiếp, và trong buổi tối ở Nguyễn Du, phía trẻ trung đã nói câu cuối cùng. Có những ngôi sao không cần ánh đèn sân khấu, họ tự thắp sáng từ trong bóng tối, còn Thùy Linh thì đang đứng trước một câu hỏi mà mọi tay vợt ở giai đoạn đỉnh cao sự nghiệp đều phải trả lời: khi đối thủ đã đọc được mình, liệu chiến thuật có còn đủ, hay phải là bản lĩnh ở những điểm số cuối cùng. Mỗi cuộc đời thể thao là một bản thảo chưa hoàn tất, và phần kết của chương này chưa được viết.